Pisa Katedrali ve Vaftizhanesi

       İtalya'nın Toscana bölgesinde bulunan ve eğik çan kulesiyle ünlü Romanesk kilisedir. Küçük İtalyan devletlerinden biri olan Pisa,1063'te Palermo açıklarındaki deniz savaşında bir Arap donanmasını yenilgiye uğratınca Batı Akdeniz'deki ticaret üstünlüğünü ele geçirdi. Pisalılar da da bu zaferi kutlamak amacıyla bir katedral yaptılar. Katedral Toscana'nın en büyük dinsel yapısıdır. Beş nefli bazilikayı üç nfli bir transept keser. Yan neflerin üzeri tonozludur, orta nef ise içten düz bir tavanla örtülüdür. Orta nefle çapraz nefin kesişme noktasında elips planlı bir kubbe vardır. Ana nef gibi çapraz nefin uçları da yarım daire planlı apsislerle biter.
      Bulunduğu kentin o çağdaki zenginliğini yansıtan Pisa Katedrali işlemelerle, resim ve kabartmalarla bezenmiştir. Yapımında renkli mermerler kullanılmıştır. Dış cepheleri de elden geldiğince görkemli yapılmıştır. Çok katlıymış gibi düzenlenen ön cephede, üç büyük giriş kapısının üstünde birbirine kemerlerle bağlanmış sütunlu galeri vardır. Yapının ve girişlerin iki yanında gömme sütunlar yer alır, kapıların üzerleri kemerlerle vurgulanmıştır.
      Pisa Katedrali'nin önünde aynı üslupta, süslü vaftizhanesi vardır. Sekizgen planlı bu yapıyı dilimli bir kubbe örter.
      Katedralin az rastlanan bir uygulama olan daire planlı çan kulesi çok ünlüdür. Yapımına 1174'te başlanan kulenin yüksekliğinin 56 m olması tasarlanmıştı. Temelinin çürük zemin üstünde olması ve dengesiz bir biçimde yerleşmesi nedeniyle sekiz katından üçü tamamlandığında bir yana doğru yatmaya başladı. Yapımından sorumlu olan Bonnano Pisano bu eğriliği, kalan katların yatık taraftaki yüksekliğini biraz artırarak düzeltmeyi denedi. Ama artan yük kulenin toprağa daha çok batmasına yol açtı.
      Mühendisler soruna çözüm ararken, kule inşaatı birçok kez ertelendi ve sonunda 14. yüzyılda eğik bir biçimde tamamlandı.
      20. yüzyılda kulenin temelleri beton enjekte edilerek kuvvetlendirilmiştir. Ama çökme tehlikesi hala önlenememiştir.Kule her yıl milimetrenin onda yedisi kadar eğilmektedir. Günümüzde 5.2 m yana yatık duran kuleyi kurtarmak için çeşitli tasarılar geliştirilmektedir.

Zeus

      Yunan mitolojisinde en büyük tanrı. Eski Roma tanrısı Jupiter'le özdeşleştirilen Zeus şimşek, gök gürültüsü,yağmur ve rüzgar gönderen bir gök ve hava tanrısıydı. Aynı zamanda tanrıların ve insanların koruyucusu ve yöneticisi olarak kabul edilirdi.
      Daha sonra Yunanlıların da benimsediği bir Girit efsanesine göre Zeus, Titanların kralı Kronos'un çocuklarından biridir.
     Kronos, çocuklarından birinin ileride kendisini tahttan indireceğini öğrenince, yeni doğan bütün çocuklarını yutar. Ama eşi Rheia, Zeus doğduğunda onu Girit'te bir mağarada saklar ve Kronos'a Zeus'un yerine bezlerle sarılı bir taş yutturur. Girit'teki mağarada Zeus'u Amaltheia emzirir. Kuretalar denen Zeus hizmetkarları da bebeğin ağlaması duyulmasın diye silahlarını birbirine vurarak onu korurlar. Zeus büyüynce Titanlara karşı bir ayakşlanma başlatır ve büyük olasılıkla kardeşleri Hades ve Poseidon'un da yardımıyla Kronos'u tahttan indiri. Üç kardeş daha sonra dünyayı aralarında paylaşırlar.
      Göklerin yöneticisi olan Zeus, Gigantlara(devler) karşı tanrılara önderlik ederek başarılı bir savaş verir ve tanrıların kendisine karşı başlattıkları ayaklanmaları da bastırır. Yunanlı şair Homeros'a göre tanrılar, Yunanistan'ın en yüksek dağı olan Olympos'un tepesinde yaşıyorlardı. Olympos'taki öteki tanrılar Zeus'a boyun eğmek zorundaydılar. Zeus'un buradan insanların ne yaptığını gördüğüne, her şeyi yönettiğine ve iyileri ödüllendirip kötüleri cezalandırdığına inanıyorlardı. Zeus hem adalet dağıtır, hem de kentleri, evleri, malları,yabancıları,konukları ve kendisine dua edip yakaranları korurdu.
      Zeus aşklarıyla da ünlüdür. Ölümlü,Ölümsüz birçok kadınla ilişkisi yüzünden eşi Hera'yla sürekli kavga eder ve istediği kadını elde edebilmek için sık sık hayvan biçimine girer. Guguk kılığına girerek Hera'ya, kuğu kılığında da Leda'ya tecavüz eder. Europa'yı kaçırmak içinse boğa olur. Çocuklarının en ünlüleri Leto'dan olan ikizleri Apollon ve Artemis, Sparta kraliçesi Leda'dan olan Helena ve Dioskur'lar Tanrıça Demeter'den olan kızı Persephone, Titan Metis'i yuttuktan sonra kafasından doğan kızı Athena, eşi Hera'dan olan Hephaistos,Hebe, Ares ve Eileithyia ile Tanrıça Semele'den olan oğlu Dionysos'tur.
      Dünyanın heryerinde Yunan mitolojisi uzmanlarınca en büyük ve en güçlü tanrı olarak kabul edilmesine karşın Zeus'un etkisi Athena ve Hera gibi güçlü yerel tanrıçalar kadar büyük olmamıştır. Evlerin ön avlularındaki Zeus Herkeios(Evlerin Koruyucusu Zeus) altarlarına karşın, İÖ 6.yüzyıla değin Atina'da Zeus tapınağı yoktu; Olympia'daki Zeus Tapınağı da Hera'nınkinden sonra yapılmıştı.
      Zeus sanat yapıtlarında sakallı,güçlü ve soylu, olgun bir erkek olarak gösterilir. Yıldırım ve kartal en ünlü simgeleridir.

Köse Mihal Kimdir?

      Osmanlıların kuruluş yıllarındaki fetihlerinde önemli rol oynayan akıncı beyi. Bizans'ın Harmankaya(bugün Mihalgazi,Bilecik) tekfuruydu. Osmanlı kaynaklarına göre, 1280'lerde Eskişehir Türk Bey'i ile Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Bey arasındaki bir savaşta Eskişehir beyinin yanında çarpışırken tutsak düştü; ama yiğitliğinden dolayı serbest bırakıldı. Bu olaydan sonra Osman Bey'in yakın dostu oldu.
      1292'de Taraklı, Göynük ve Mudurnu yörelerine düzenlediği akınlarda onun yanında yer aldı. Bilecik ve Yarhisar tekfurlarının suikast hazırlığını Osman Bey'e bildirdi. Bunun üzerine harekete geçen Osman Bey, bu iki kenti ele geçirdi(1299). Daha sonra Müslümanlığı kabul etti ve Abdullah adını aldı. Osmannlıların hizmetinde Geyve, Akhisar ve Orhaneli'nin fethinde bulundu. Bursa'nın alınmasında(1326) katkısı oldu.
      Daha sonraki Rumeli fetihlerinde önemli rol oynayan ünlü akıncı ailesi Mihaloğulları onun soyundan gelir.

Leonardo Da Vinci

      Dehasıyla Rönesans Hümanizminin simgelerinden biri olmuş İtalyan ressam,heykelci,mimar ve mühendis. "Son Akşam Yemeği" (1495-97,Sta.Maria delle Grazie Manastırı,Milano) ve "Mona Lisa" (1503-06, Louvre Müzesi,Paris) adlı yapıtları Rönesans'ın en tanınmış ve etkili resimleridir.Tuttuğu defterler bilimsel araştırıcılığını, buluşları da çağından yüzyıllarca ileri olan düşünce yapısını ortaya koyar.

      Gençliği ve yetişmesi. Leonardo Floransalı bir noter ve toprak sahibi olan Ser Piero'nun evlilik dışı çocuğuydu. Köylü bir kadın olan annesi Caterina onun doğumundan sonra o yöredeki bir sanatçıyla evlenmişti. Ser Piero birkaç kez evlenmesine karşın bir çocuk sahibi olamamşıtı. O nedenle Leonardo babasının evinde, onun meşru çocuğu gibi büyüdü, o çağa özgü temel eğitimi aldı; yani okuma ve yazma, birazda aritmetik öğrendi. Daha yüksek düzeydeki matematik ve geometri ile de ancak 30 yaşına gelince ilgilenecekti.

      Leonardo'nun sanatçı eğilimleri daha erken yaşlarda ortaya çıkmış olmalıdır. Onbeş yaşındaken babasu onu Andrea del Verrocchio'nun yanına verdi. Bu sanatçının atölyesinde çok yönlü bir eğitim gördü, yalnız resim ve heykel konusunda değil, araç yapımı gibi teknik ve mekanik sanatlarda da bilgi edindi. Aynı zamanda komşu atölyenin sahibi Antonio Pollaiuolo'nun yanında da çalıştı. Büyük  bir olasılıkla onu buraya bu sanatçının yaptığı anatomi incelemeleri çekmişti. 1472'de Floransa Ressamlar Loncası'na alınmasına karşın öğretmeninin atölyesinde beş yıl daha çalıştığı anlaşılmaktadır. Bundan sonra 1481'e değin bağımsız olarak gene Floransa'da çallıştı. Yeteneğinin bu dönemde kendini gösterdmeye başladığı söylenebilir. Özellikle keskin gözlemciliği ve yaratıcı zekasıyla öne çıkıyordu. 

      Ustalığı Verrocchio'nun bazı resimlerine yaptığı katkılarda görülür. Bu dönemde az sayıdaki yağlı boya resimlerinin yanı sıra kurşunkalem ve mürekkeple pek çok çizim yapmıştı. Bunların arasında pompalar, silahlar, bazı mekanik araçlar da vardı. Bu yetkin çizimler onun konulardaki ilgi ve bilgisini ortaya koyuyordu.

      Leonarda, Ludovico Sforza'nın yönetimi yitirdiği 1499'a değin Milano'da kaldı. Kayıtlarda adı 'pictor et ingeniarus ducalis' (dükün ressam ve mühendisi) olarak geçiyordu. Burada ressam,heykelci ve saray eğlenceleri için tasarımcı olarak çalıştı.Ayrıca mimarlık, savunma yapıları ve askerlik konularında danışmanlık yapıyor, su yapılarıyla ilgili mühendislik işlerini de görüyordu. Yaşamının bu döneminde dehasının doruğuna ulaştığı söylenebilir. Ama kendine koyduğu amaçların sınırsızlığına bakıldığında, onun yaşamını bir bitmemiş senfoni olarak nitelendirmek de olanaklıdır. 

      Leonardo Milano'dayken bilimsel çalışmalarla ğraştı. Bunları düzenli ve neredeyse zamanının tümünü alacak biçimde sürdürüyordu. Gözlemlerini ve deneylerini yazmak isteği, sanat tarihinde bir benzeri bulunmayan not defterlerini ortaya çıkardı. Büyük bir olasılıkla o çağlarda sanat konularını ele alan yapıtların yayımlanması onun bu davranışı üzerinde etkili olmuştu. 

      Leonardo'nun notlarında iki özellik kendini gösterir. Bunlardan birisi yazıyı tersten yazması, öteki de yazılı sözle çizili resim arasında ilişki kurmasıdır. Ters yazı solak olan Leonardo'ya zor gelmemiş olmalıdır. Onun amacı kimsenin okuyamayacağı gizli bir yazı kullanmak değildi, çünkü bunları okumak isteyen birinin karşısına bir ayna tutarak yazdıklarını açık seçik olarak okuma olanağı vardı. Oysa o taslaklarını bile öyle yazıyordu. Leonardo'nun notlarındaki ikinci özellik yazının yanında çizime verdiği ağırlıktır. Açık ama gene de etkileyici bir anlatım sağlamaya özen gösteriyordu. Gene de Leonardo'nun not defterlerinde ağırlık çizimleriydi; öyle ki, çizimi yazılanı açıklamak biçiminde kullanacağı yerde, yazıyı çizimi tamamlayacak biçimde kullanıyordu. Böylece bilimsel çizimin de öncüsü oldu.

     Leonardo'nun resimlerinin sayısı çok değildir. Onun olduğu kesin olarak bilinen yalnız 17 yapıt günümüze kalmıştır; bunların bir bölümü de bitmemiştir. "Anghiari Savaşı" ile "Leda" adlı iki önemli yapıtın is yalnız kopyaları vardır. Gene de bunlar, onun ressam olarak büyüklüğüne tanıklık edecek kadar yetkindir. Leonardo temelde ressamdır; geniş renk bilgisi, perspektif,anatomi,mekanik gibi bütün öteki konulardaki araştırmalarının tek amacı daha iyi resim yapabilmektir. Onun için anlatım önde gelmiş, her zaman daha iyi bir anlatıma ulaşmak için çalışmıştır. Yapıtları taslak durumda bile olgunluklarıyla, erişmiş oldukları plastik anlatım gücüyle, yetkin düzenlemeleriyle dikkati çeker. 

      Leonardo en önemli yapıtlarından biri olan "Mona Lisa"yı Floransa'da bulunduğu 1500-1506 arasında yapmıştır. Bir tüccarın karısının portresi olan bu resim, gerek yumuşak çizgilerle sağladığı üçboyutluluk duygusu, gerekse arka plandaki renklerin maviye kaçarak uyandırdığı derinlik duygusuyla Leonardo'nun bilim alanındaki bilgilerinin kullandığı bir başyapıt olmuştır.Mona Lisa'nın yüzündeki gizemli gülümseme ise yüzyıllar boyunca sanatçılar kadar bilim adamlarının da ilgisini çekmiş, bu anın nasıl yakalandığını açıklamaya çalışan kuramların ortaya atılmasına neden olmuştur.